SỬ DỤNG MÁY TÍNH CASIO 570 vn plus GIẢI PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC – Tài liệu text

SỬ DỤNG MÁY TÍNH CASIO 570 vn plus GIẢI PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (286.74 KB, 29 trang )

Xem thêm: PHẦN 1:MỞ ĐẦU I. Lý do chọn đề tài. Để bắt kịp xu hướng phát triễn của xã hội trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin thì ngành giáo dục phải đổi mới phương pháp dạy học một cách mạnh mẽ nhằm đào tạo ra những con người lao động có đầy đủ phẩm chất của thời đại như năng động, sáng tạo, có hướng suy nghĩ tìm giải pháp tối ưu khi giải quyết công việc. Mặt khác trước sự thay đổi hình thức thi Tốt nghiệp THPT QG năm 2017 ở môn Toán đó là chuyển từ thi tự luận với thời gian làm bài là 180 phút sang thi trắc nghiệm với thời gian làm bài là 90 phút. Thời gian làm bài ít hơn mà số lượng câu hỏi phải giải quyết thì nhiều hơn rất nhiều đòi hỏi học sinh phải có phương pháp giải nhanh các bài toán. Từ đó việc đổi mới phương pháp dạy học với các bộ môn khác nói chung và môn toán nói riêng là một vấn đề cấp thiết của ngành Giáo dục và đào tạo hiện nay. Muốn đạt được những điều trên thì cần phải sử dụng các phương tiện hiện đại hỗ trợ vào quá trình dạy học trong đó có máy tính cầm tay. Việc giải phương trình lượng giác là một trở ngại không nhỏ đối với nhiều em học sinh gây cho các em không ít sự bối rối khi giải các loại phương trình này. Là một giáo viên giảng dạy Toán bậc THPT bản thân tôi lại trực tiếp phụ trách giảng dạy học sinh khối lớp 11 và nhận nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi Toán 11 nên tôi cũng rất trăn trở về vấn đề này. Vấn đề đặt ra là làm thế nào có thể giúp cho học sinh giải thành thạo các loại phương trình lượng giác? Và khi gặp bất cứ một dạng toán nào về phương trình lượng giác các em cũng có thể tìm ra cách giải một cách tốt nhất? Với tất cả những lí do nêu trên. Tôi quyết định chọn đề tài “SỬ DỤNG MÁY TÍNH CẦM TAY CASIO 570VN PLUS GIẢI PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC” trong khuôn khổ chương trình bậc THPT. II. Mục đích của đề tài. Trên cơ sở những kinh nghiệm giảng dạy và thực tiễn học tập của học sinh, tìm ra những phương pháp giải phương trình lượng giác một cách hiệu quả nhất. Trang 1 III. Phạm vi nghiên cứu. Để thực hiện đề tài này, tôi thực hiện nghiên cứu tại lớp 11A10 của trường THPH lê Hữu Trác và những học sinh tham gia đội tuyển học sinh giỏi Toán của trường năm học 2016–2017. IV. Phương pháp nghiên cứu. Thực hiện đề tài này, tôi sử dụng các phương pháp sau đây: – Phương pháp nghiên cứu lý luận – Phương pháp khảo sát thực tiễn – Phương pháp phân tích – Phương pháp tổng hợp – Phương pháp khái quát hóa – Phương pháp quan sát – Phương pháp kiểm tra – Phương pháp tổng kết kinh nghiệm V. Bố cục của đề tài. Phần 1: Mở đầu Phần 2: Nội dung của đề tài Phần 3: Kết luận PHẦN 2: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI SỬ DỤNG MÁY TÍNH CẦM TAY CASIO 570VN PLUS GIẢI PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC Để giải được phương trình lượng giác thì cần phải nắm được các kiến thức sau: I – Công thức lượng giác. Nắm được định nghĩa các giái trị lượng giác, giá trị lượng giác của các cung có liên quan đặc biệt, công thức lượng giác cơ bản, công thức cộng, công thức nhân đôi, công thức hạ bậc, công thức biến đổi tích thành tổng và công thức biến đổi tổng thành tích… Trang 2 II – Phương trình lượng giác cơ bản. Nắm được các công thức nghiệm của phương trình lượng giác cơ bản: sin x  a,cosx  a,tan x  a,cot x  a. Biết sử dụng MTCT để giải phương trình lượng giác cơ bản. Ví dụ 1: Giải phương trình lượng giác: sin 3x   1 2 Giải: Để máy tính ở chế độ Rad: SHIFT MODE 4 Nhập SHIFT Sin  1 1   2 = thì trên máy tính xuất hiện 6   k2 � � 3 x    k 2  x    � 1 � 6 18 3 k�Z sin 3x   � � k�Z � �    2 � 7 7 k2 � 3 x   k 2  x  � � 6 � 3 � 18 Vậy   6 2 cos 2x  250  4 Ví dụ 2: Giải phương trình lượng giác: Giải: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 6 2 4 = thì trên máy tính xuất hiện 75 Nhập SHIFT cos   � 2x  250  750  k3600 6 2 0 cos 2x  25  ��  k�Z 0 0 0 4 2x  25  75  k360 � Vậy � x  500  k1800 ��  k�Z 0 0 2 x   25  k 180 � Trang 3 Nhận xét: Đối với ví dụ này nếu không sử dụng MTCT thì rất khó để có thể xác định được góc 750.   3 tan x 150  3 Ví dụ 3: Giải phương trình lượng giác: Giải: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 3 Nhập SHIFT tan 3 = thì trên máy tính xuất hiện 30. Vậy   3 tan x  150  � x  150  300  k1800  k�Z � x  450  k1800  k�Z 3 Ví dụ 4: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình cot x  2 . Giải: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 1 0 Nhập SHIFT tan 2 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện 26 33’54.18” . Vậy cot x � 2 x 26033’54,18” k1800  k Z Nhận xét: Đối với ví dụ này nếu không sử dụng MTCT thì không thể đưa ra được kết quả gần đúng trên. III – Phương trình lượng giác thường gặp. 1/ Phương trình bậc nhất và phương trình đưa về phương trình bậc nhất đối với một hàm số lượng giác. Trang 4 Ví dụ 5: Giải phương trình 3cot x 3  0. Giải: 3cot x  3  0 � cot x  3 � x    k  k�Z 6 Đối với bài toán này ta có thể giải bằng MTCT như sau: Để máy tính ở chế độ Rad: SHIFT MODE 4 1 1  Nhập SHIFT tan 3 = thì trên máy tính xuất hiện 6 Vậy các nghiệm của phương trình là: x   k  k�Z 6 Ví dụ 6: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: 16sin xcosxcos2x 1 0 Giải 16sin xcosxcos2x  1 0 � 8sin2xcos2x  1 0 � 4sin4x  1 0 � sin4x   1 4 Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 Nhập SHIFT sin  1 0 4 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện 14 28’39.04” Vậy các nghiệm của phương trình là: x �3037’9,76” k900; x  48037’9,76” k900  k�Z Trang 5 2/ Phương trình bậc hai và phương trình đưa về dạng phương trình bậc hai đối với một hàm số lượng giác. 2 Ví dụ 7: Giải phương trình 3cos x  5cosx  2  0 Giải: cosx  1 � � x  k3600 2 � 3cos x  5cosx  2  0 �  k�Z 2� � 0 � cosx  x � � 4811’22,87” � 3 � Ví dụ 8: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: 3tan x  6cot x  2 3  3  0 Giải: Điều kiện: sin x �0,cosx �0   3tan x  6cot x  2 3  3  0 � 3tan2 x  2 3  3 tan x  6  0 � tan x  3 �� tan x  2 � Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 Nhập SHIFT tan 3 = thì trên máy tính xuất hiện 60 0 Nhập SHIFT tan 2= o,,, thì trên máy tính xuất hiện 63 26’5.82” Vậy các nghiệm của phương trình là: x  600  k1800; x  63026’5,82” k1800  k�Z Ví dụ 9: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: Trang 6 2sin2 x  5sin xcosx  cos2 x  2 Giải: Xét Vậy Xét cosx  0 � x  x   k  k�Z 2 : phương trình trở thành 2  2(vô lí)   k  k�Z 2 không phải là nghiệm của phương trình. cosx �۹ 0 �x  k  k Z 2   2sin2 x  5sin xcosx  cos2 x  2 � 2tan2 x  5tan x  1 2 1 tan2 x tan x  1 � � 4tan x  5tan x  1 0 � � 1 � tan x  � 4 2 Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 Nhập SHIFT tan 1= thì trên máy tính xuất hiện 45 1 0 Nhập SHIFT tan 4 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện 14 2’10.48” Vậy các nghiệm của phương trình là: x  450  k1800; x  1402’10,48” k1800  k �Z 3/ Phương trình bậc nhất theo sinx và cosx:   asin x  bcosx  c; a2  b2  0 Cách giải: 2 2 2 Phương trình có nghiệm khi a  b  c �0 Trang 7 2 2 2 Phương trình vô nghiệm khi a  b  c  0 a2  b2 ta được: Cách 1: Chia hai vế phương trình cho a sin x  2 2 a b cos  Đặt sin x     b cosx  2 2 a b c a2  b2 a b , sin  a2  b2 a2  b2 thì phương trình trở thành: c a2  b2 Đây là phương trình lượng giác cơ bản nên việc giải nó rất dễ dàng. Cách 2: Xét Xét x    k2 � x    k 2 2 có là nghiệm hay không? x �۹ k2 cos x 0. 2 x 2t 1 t2 t  tan, thay sin x  , cosx  2 1 t2 1 t2 ta được phương trình bậc hai Đặt: 2 theo t: (b c)t  2at  c  b  0 (*) Vì x �  k2 � b c �0 nên (3) có nghiệm khi:  ‘  a2  (c2  b2) �0 � a2  b2 �c2. x tan  t0. 2 Giải (3), với mỗi nghiệm t0, ta có phương trình: Từ cách giải này ta suy ra các nghiệm của phương trình asin x  bcosx  c là �a � a2  b2  c2 � � k2  k�Z x  2arctan� � b c � � � Ví dụ 10: Giải phương trình cosx  3sin x  2 . Giải: Cách 1: 1 2 cosx  3sin x  2 � cos x  3 2 sin x  2 2 Trang 8 � 7 x  k2 �  � � 12 cos�x  � cos � �  k�Z 3 4  � � � x   k2 � 12 3 � A,1� B, 2 � C Cách 2: Nhập vào màn hình máy tính Để máy tính ở chế độ Rad: SHIFT MODE 4 A  A2  B2  C2 7  B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 12 A  A2  B2  C2 1  B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 12 Vậy x 7   k2 �x   k2 ;k�Z 12 12 Nhận xét: Khi bài toán không yêu cầu trình bày bài toán một cách chi tiết hoặc giải bài tập trắc nghiệm thì sử dụng MTCT là một phương pháp rất hữu ích. 4/ Phương trình đối xứng đối với sinx và cosx: a sin x  cosx  bsinxcosx  c  0 Cách giải: � � t  sin x cosx 2sin�x  �; t � 2. � 4� Đặt 1 � t2  1 2sin x.cosx � sin x.cosx  (t2  1). 2 Trang 9    Thay vào phương trình đã cho, ta được phương trình bậc hai theo t. Giải phương trình này tìm t thỏa t � 2. Suy ra x. Ví dụ 11: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: 4sin2 2x  10(sin x  cosx)  7 Giải Đặt  với t � 2. Suy ra sin2x  t2  1  t  sin x  cosx  2sin x  450 4 2 Phương trình trở thành: 4t  8t  10t  3 0 4 2 Xét hàm số: f (t)  4t  8t  10t  3  Ta có: f ‘(t) 16t3 16t 10; f ‘(t) 0 t 1,23 Bảng biến thiên: t � f’(t) f(t) +� -1.23 – 0 � + � -18.25 Dựa vào bảng biến thiên ta thấy phương trình f (t)  0 có đúng hai nghiệm Dùng chức năng SLOVE ta tìm được hai nghiệm gần đúng t1 �0,44;t2 �1,88 t (nghiệm 2 không thõa mãn điều kiện) 
Mọi Người Cũng Xem   Cách Chơi Liên Quân Trên Máy Tính Casio Fx, Xem Ntn Moba 570Es Plus
 � x �26 53’2,11” t  t1  2sin x  450 � � 0 x � 116 53’2,11” � Với 0 Nhận xét: Nếu bài toán này chúng ta không sử dụng MTCT thì việc giải nó rất phức tạp. Trang 10 IV – Một số phương trình lượng giác khác. sin3 x  1 2cos2 x  cot2 x  sin2 x. Tìm tổng tất cả các Ví dụ 12: Cho phương trình nghiệm của phương trình trên đoạn  0;50 . Giải: Điều kiện: sin x �0 sin3 x  1 2 2 2cos x  cot x  � 2cos2 x  cot2 x  sin x  1 cot2 x sin2 x sin x  1 �  k2 2 � 2sin x  sin x  1 0 � � � x   k�Z 1 � 6 3 sin x  � 2  k2 0�  �50� k  0;23 6 3 Ta có: Dãy các nghiện trên lập thành một cấp số cộng nên �  46 � 24�   6 6 3 � � 188 S � 2 Tuy nhiên cách tính này khá phức tạp đối với nhiều học sinh. Ta có thể làm như sau: 23 � 2 x � ��  3 � x �ta được kết quả 188 Nhập vào màn hình máy tính : 0�6 Ví dụ 13 : Tính gần đúng nghiệm (độ, phút, giây) của phương trình : cos4x  cos3x  21cos3 x  34cos2 x  6cosx  27  0 Giải : Ta có : Trang 11 2 2 2 cos4x  2cos 2x  1 2 2cos x  1  1 8cos4 x  8cos2 x  1   cos3x  4cos3 x  3cosx 3 2 Suy ra : cos4x  cos3x  21cos x  34cos x  6cosx  27  0 � 8cos4 x  25cos3 x  26cos2 x  3cosx  26  0 Đặt t  cosx;t � 1;1 , ta được :   8t4  25t3  26t2  3t  26  0 �  t  2 8t3  9t2  8t  13  0 t 0,7075563476  0 0 Suy ra x ��44 57’48,82” k360 Ví dụ 14 : Tính gần đúng nghiệm (độ, phút, giây) của phương trình : 5cos3x  8sin2 x  2  0 Giải : 5cos3x  8sin2 x  2  0 � 5 4cos3 x  3cosx  8 1 cos2 x  2  0 � 2 5 cosx  � 5 � � 3 � 4 5cos3 x  8cos2 x  3 5cosx  6  0 � � cosx  2 � � 3 cosx   � 2 � Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau: Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 2 5 0 Nhập SHIFT cos 5 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 26 33’54.18” Trang 12 3 Nhập SHIFT cos 2 = thì trên máy tính xuất hiện : 30 Nhập SHIFT cos  3 2 = thì trên máy tính xuất hiện : 150 Vậy các nghiệm của phương trình là : x ��26033’54,18” k3600; x  �300  k3600; x  �1500  k3600  k�Z V – Một số bài tập trích trong đề thi học sinh giỏi máy tính cầm tay. Ví dụ 15 : Tính gần đúng nghiệm (độ, phút, giây) của phương trình: 2  3cos2 x  sin 2 x  4cos2 3 x (Trích đề thi HSG MTCT Đăk Lăk năm 2013) Giải: 2  3cos2 x  sin 2 x  4cos2 3 x � 2  3cos2 x  sin 2 x  2  1  cos6 x  1 3 � sin2x  3cos2x  2cos6x � sin2x  cosx  cos6x 2 2     � sin 2x  600  cos6x � cos 1500  2x  cos6x � � 6x  1500  2x  k3600 x  18045’ k450 ��  k�Z � �  k�Z 0 0 0 0 6 x   150  2 x  k 360 x   37 30’  k 45 � � Ví dụ 16: Tính gần đúng nghiệm (độ, phút, giây) của phương trình: cos6 x  sin6 x  5cos3 x  6cosx  1 0 (Trích đề thi HSG MTCT Huế năm 2013) Giải: Trang 13 cos6 x  sin6 x  5cos3 x  6cosx  1 0 � 1 3sin2 xcos2 x  5cos3 x  6cosx  1 0 � 1 3cos4 x  3cos2 x  5cos3 x  6cosx  1 0 � 3cos4 x  5cos3 x  3cos2 x  6cosx  2  0 Đặt t  cosx;t � 1;1 4 3 2 ta được: � 3t  5t  3t  6t  2  0 Dùng chức năng SLOVE giải phương trình ta được hai nghiệm: t1 �0,314691610;t2 �0,921570007 Vậy các nghiệm của phương trình là: x ��71039’28” k3600; x ��22050’36” k3600 k�Z Ví dụ 17: Tính gần đúng nghiệm (độ, phút, giây) của phương trình: 1 4  sin32x  cos32x  sin2x 2 3 (Trích đề thi HSG MTCT Đồng Tháp năm 2014) Giải:   t  sin2x  cos2x  2sin 2x  450 ;t ��  2; 2� � � Đặt �t2  1� t  sin 2x  cos 2x  3� t � 2 � � với sin4x  t2  1. Suy ra 3 3 3 Phương trình trở thành:   2 1 3 3 t 1 t 4 2 t   t  1 � 3t3  8t2  9t  11 0 2 2 3   Đến đây ta sử dụng MTCT giải phương trình bậc 3 ta được: t �3,2430 � � t �1,3898 � A � � t �0,8314 � B � Nghiệm t �3,2430không thõa điều kiện t ��  2; 2� � � Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 Trang 14 A 0 Nhập SHIFT sin 2 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 79 21’21.82” B 0 Nhập SHIFT sin 2 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 35 6’49.48” Vậy các nghiệm của phương trình là: x �17010’40,91” k1800; x �27010’19,09” k1800; x �4003’24,74” k1800; x �8503’24” k1800 k�Z   Ví dụ 18: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: sin 2 2 x  4(sin x  cos x)  3 (Trích đề thi HSG MTCT Huế năm 2008) Giải:   �� sin2x  t2  1 t  sin x  cosx  2cos x  450 ;t ��  2; 2 � � Đặt 4 2 Phương trình trở thành: t  2t  4t  2  0 Dùng chức năng SOLVE, lấy giá trị đầu của X là  2; 2 ta được 2 nghiệm t, loại bớt nghiệm 2,090657851   2 2 4t 2 0 t4 � 2t t 0,6764442885 A Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 A 0 Nhập SHIFT cos 2 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 61 25’27.74” Trang 15 Vậy các nghiệm của phương trình là: x �106025’27,74″ k 3600 ; x �16025’27,74″ k 3600  k �Z Ví dụ 19: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: 4cos 2 x  3sin x  2 (Trích đề thi HSG MTCT Bạc Liêu năm 2010) Giải: � 3  73 sin x  � 16 4cos 2 x  3sin x  2 � 8sin 2 x  3sin x  2  0 � � � 3  73 � sin x  16 � Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 3 73 0 Nhập SHIFT cos 16 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 46 10’42.53” 3 73 0 Nhập SHIFT cos 16 = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 2016’24.25” Vậy các nghiệm của phương trình là: x �46010’42,53” k3600; x �133049’17,47” k3600 0 0 x �2016’24,25”  k3600; x �20016’24,25”  k3600  k�Z Ví dụ 20: Tìm nghiệm gần đúng (độ, phút, giây) của phương trình: sin 2 x cos x  2cos 2 x  sin x  2  0 Trang 16 (Trích đề thi HSG MTCT Thanh Hóa năm 2012) Giải: sin 2 x cos x  2cos 2 x  sin x  2  0 � 2sin 3 x  4sin 2 x  3sin x  4  0 sin x �1, 08433(VN ) � � �� sin x �2, 27280(VN ) � sin x �0,81153 � A � Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 0 Nhập SHIFT sin A = o,,, thì trên máy tính xuất hiện : 54 14’44.64” Vậy các nghiệm của phương trình là: x �54014 ‘44,64″ k 3600 ; x �1250 45 ‘15,36″ k 360 0  k �Z VI – Áp dụng MTCT vào giải toán trắc nghiệm 0;2 � � �là: Ví dụ 21: Phương trình sin 2 x  3  0 có tập nghiệm trong � � 4 5 � T � ; ; � �3 3 3 A. �  2 5 � T � ; ; ; � �6 3 3 6 B. �  7 4 � T � ; ; ; � �6 3 6 3 C.  5 7 � T � ; � � ; 6 6 6 � D. Giải: �  x   k � 3 2sin 2 x  3  0 � sin 2 x  �� 6  k �Z  2 � x   k � � 3   7 4 ; ; ; 0;2  � � Vậy các nghiệm của phương trình trong đoạn � �là: 6 3 6 3 Chọn đáp án C Nhận xét: Đối với bài toán này ta có thể sử dụng chức năng CALC của máy tính để tìm nghiệm của nó. Trang 17 Ví dụ 22: Các nghiệm của phương trình A. C. x 5 11  k2 ; x   k2  k�Z 12 12 x 2  k2  k�Z 3 3sin x  cosx  2 là: B. D. x  x 2  k2  k�Z 3   k2  k�Z 2 Giải: Nhập vào màn hình máy tính 3 � A,1� B, 2 � C Để máy tính ở chế độ Rad: SHIFT MODE 4 A  A2  B2  C2 11  B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 12 A  A2  B2  C2 5  B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 12 Vậy x 5 11  k2 ; x   k2 ;k�Z 12 12 Chọn đáp án A Nhận xét: Đối với bài toán này nếu không sử dụng MTCT thì Phải chia cả hai vế của phương trình cho 2 rồi giải nó. Quá trình này tương đối dài dòng và tốn thời gian. 1 cos2x sin2 x  1  2 cos4x  cot x  sin2 x Ví dụ 23: Cho phương trình . Tổng tất cả các nghiệm của phương trình trên đoạn A. 660 B. 640  1;64 là: C. 600 Trang 18 D. 620 Giải: Điều kiện: sin x �0 1 cos2x sin2 x  1  2 cos4x  cot x  sin2 x 1 � cos4x  cot2 x  1 cos2x  2 sin x � cos4x  cos   2x 4x    2x  k2 �  k ��  k�Z � x    k�Z 4x    2x  k2 6 3 � Vì x� 1;64 nên k  1;60. �  x � � �  � Nhập vào màn hình máy tính x1�6 3 �ta được kết quả 620 60 Chọn câu D Ví dụ 24: Nghiệm của phương trình 3sin2x  1 2cosx  cos2x biết 2700  x  4500 là: 0 A. 360 0 B. 320 0 C. 340 0 D. 270 Giải: 3sin2x  1 2cosx  cos2x � 2 3sin xcosx  1 2cosx  1 2cos2 x  � 2cosx cosx  0 � 3sin x  cosx  1  0 � � � 3sin x  cosx  1  cosx  0 � x  900  k1800  k�Z + Với nghiệm. + . Suy ra phương trình không có 3sin x  cosx  1 Trang 19 Nhập vào màn hình máy tính 3 � A,1� B,1� C Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 A  A2  B2  C2 B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 120 A  A2  B2  C2 B C Nhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính xuất hiện 0 Vậy x  360 . 0 Chọn đáp án A Nhận xét: Đối với ví dụ này nếu ta sử dụng chức năng CALC của máy tính thì nhanh hơn rất nhiều. Để máy tính ở chế độ Deg: SHIFT MODE 3 Nhập vào màn hình máy tính: 3sin 2X   1 2cos X   cos 2X  0 0 Dùng chức năng CALC thì tại X  360 ; X  270 giá trị của hàm số này bằng 0. Loại đáp án C do 2700 không thõa màn yêu cầu bài toán. Chọn đáp án A. 2 Ví dụ 25: Nghiệm của phương trình lượng giác 2sin x  3sin x  1  0 thõa điều kiện 0 �x   2 là : Trang 20 A. x  3 B. x  2 C. x  6 D. x 5 6 Giải: �  x   k 2 � 2 � � sin x  1  � 2sin 2 x  3sin x  1  0 � � 1 � �x  6  k 2  k �Z � sin x  � 2 � 5 � x  k 2 � 6 Chọn đáp án C Nhận xét: Đối với bài toán này ta có thể sử dụng chức năng CALC của máy tính để tìm nghiệm của nó. 3 3 Ví dụ 26: Các nghiệm của phương trình cos x  sin x  sin x  cosx là: A. C. x  4 x   k  k�Z B.   k  k�Z 3 D. x   k  k�Z 3 x   2  k2  k�Z Giải:   cos3 x  sin3 x  sin x  cosx �  cosx  sin x cos2 x  sin2 x  sin xcosx  1  0 �1 � �  cosx  sin x � sin2x  2� 0 � cosx  sinx � x    k  k�Z �2 � 4 Chọn đáp án A Nhận xét: Đối với bài toán này ta có thể sử dụng chức năng CALC của máy tính để tìm nghiệm của nó mà không cần phải giải phương trình. PHẦN 3: KẾT LUẬN I – Kết quả nghiên cứu: Để đánh giá hiệu quả của biện pháp này tôi cho khảo sát bằng đề kiểm tra 45 phút phần phương trình lượng giác cho lớp 11A10. ĐỀ KIỂM TRA 45 PHÚT Quy ước: k�Z Trang 21 Câu 1: Phương trình sin 2x  A. 1 1 2 có bao nhiêu nghiệm thõa : 0  x   B. 3 C. 2 D. 4 3 cos 2 2 x  cos 2 x   0 4 Câu 2: Phương trình có nghiệm là : 2 x  �  k 3 A.  x  �  k 3 B.  x  �  k 6 C.  x  �  k 2 6 D. Câu 3: Phương trình : A. x 5  k 2 6 sin x  B. x 1   �x � 2 là : 2 có nghiệm thõa 2  6 C. x   k 2 3 D. x  3 0;  Câu 4: Số nghiệm của phương trình sin x  cos x  1 trên khoảng  là A. 0 B. 1 C. 2 D. 3 2 Câu 5: Nghiệm của phương trình lượng giác : sin x  2sin x  0 có nghiệm là : A. x  k 2 C. x   k 2
Mọi Người Cũng Xem   Cách tính cước vận chuyển hàng hoá
B. x  k D. x   k 2 2 Câu 6: Phương trình nào sau đây vô nghiệm: A. sin x + 3 = 0 2 B. 2cos x  cos x  1  0 C. tan x + 3 = 0 D. 3sin x – 2 = 0 2 Câu 7: Nghiệm dương bé nhất của phương trình : 2sin x  5sin x  3  0 là : A. x  6 B. x  2 C. Câu 8: Số nghiệm của phương trình : A. 1 B. 0 x 3 2 D. x � � 1 � 4 � với  �x �3 là : sin � �x  C. 2 Trang 22 D. 3 5 6 Câu 9: Các nghiệm thuộc khoảng  0;2  của phương trình: sin 4 X  cos4 x  5 2 2 8 là:  ; 5 ;  A. 6 6 C.   3 ; ; 4 2 2  ; 2 ; 4 B. 3 3 3  ; 3 ; 5 D. 8 8 8 x 2cos  3  0 2 Câu 10: Giải phương trình lượng giác có các nghiệm là 5 x  �  k 2 3 A. 5 x  �  k 2 6 B. 5 x  �  k 4 6 C. 5 x  �  k 4 3 D. cos x  3 sin x 0 1 sin x  2 Câu 11: Phương trình lượng giác có các nghiệm là : A. C. x   k2 6 x   k 6 B. Vô nghiệm D. x 7  k2 6 2 Câu 12: Nghiệm của phương trình lượng giác : cos x  cos x  0 thõa điều kiện 0  x   là : A. x  2 C. x   B. x = 0 Câu 13: Số nghiệm của phương trình : A. 0 A. C. x   k 3 x   k 6 B. D.  2 � � 1 � 3 � với 0 �x �2 là : 2 cos � �x  B. 2 C. 1 Câu 14: Phương trình lượng giác : D. x D. 3 3 tan x  3  0 có nghiệm là : x   k 2 3 x   k 3 Trang 23 2 Câu 15: Giải phương trình tan x  3 có các nghiệm là : A. x  3  k C. vô nghiệm B. D.  x  �  k 3 x  3  k Câu 16: Nghiệm của phương trình :   sin x 2cos x  3  0 x  k � �  � x  �  k 2 6 A. � x  k � �  � x  �  k 6 B. � x  k 2 � �  � x  �  k 2 3 C. �  x  �  k 2 6 D. là : Câu 17: Một nghiệm của phương trình lượng giác sin2 x  sin22x  sin23x  2 là:  A. 3  C. 6  B. 12  D. 8 2 2 Câu 18: Phương trình 2cos x  3 3 sin 2 x  4sin x  4 có các nghiệm là: �  x   k � 2 �  � x   k � 6 A. C. x   k 6 B. D. x   k 2 2 x   k 2 Câu 19: Nghiệm dương nhỏ nhất của phương trình 2cos2 x  cosx  sin x  sin2x là:  A. 6  B. 4  C. 3 2 D. 3 4 6 Câu 20: Phương trình cos x  cos2x  2sin x  0 có các nghiệm là: x    k x  k  2 4 2 A. B. C. x  k D. x  k 2 Trang 24 sin 2 2x  2cos2 x  3  0 4 Câu 21: Phương trình có các nghiệm là: x  �  k x  �  k 4 6 A. B. C. x  �  k 3 D. x  �2  k 3 � � � 5 cos2 � �x  � 4cos �  x � 3� � �6 � 2 có các nghiệm là: Câu 22: Phương trình A. � x     k2 � 6 � � x    k2 � 2 � C. � x     k2 � 3 � � 5 x   k2 � 6 � B. � x    k2 � 6 � � 3 x   k2 � 2 � D. � x � � � x � �   k2 3   k2 4 � 4� � 5 sin 4 x  sin 4 � �x  � sin �x  � 4� � � 4 � 4 có các nghiệm Câu 23: Phương trình là: x  k  x  k  8 4 4 2 A. B. x    k 2 C. D. x   k2 � � � cos � �2x  � cos �2x  � 4sin x  2  2  1  sin x  4� 4� � � Câu 24: Phương trình có các nghiệm là: A. � x    k2 � � 12 � 11 x  k2 � 12 � C. � x � � � x � �   k2 3 2  k2 3 B. � x    k2 � 6 � � 5 x   k2 � 6 � D. � x    k2 � 4 � � 3 x   k2 � 4 � Trang 25 Trang 1III. Phạm vi nghiên cứu và điều tra. Để thực thi đề tài này, tôi triển khai nghiên cứu và điều tra tại lớp 11A10 củatrường THPH lê Hữu Trác và những học viên tham gia đội tuyển học sinhgiỏi Toán của trường năm học năm nay – 2017. IV. Phương pháp nghiên cứu và điều tra. Thực hiện đề tài này, tôi sử dụng các giải pháp sau đây : – Phương pháp nghiên cứu và điều tra lý luận – Phương pháp khảo sát thực tiễn – Phương pháp nghiên cứu và phân tích – Phương pháp tổng hợp – Phương pháp khái quát hóa – Phương pháp quan sát – Phương pháp kiểm tra – Phương pháp tổng kết kinh nghiệmV. Bố cục của đề tài. Phần 1 : Mở đầuPhần 2 : Nội dung của đề tàiPhần 3 : Kết luậnPHẦN 2 : NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀISỬ DỤNG MÁY TÍNH CẦM TAY CASIO 570VN PLUS GIẢI PHƯƠNGTRÌNH LƯỢNG GIÁCĐể giải được phương trình lượng giác thì cần phải nắm được các kiếnthức sau : I – Công thức lượng giác. Nắm được định nghĩa các giái trị lượng giác, giá trị lượng giác của cáccung có tương quan đặc biệt quan trọng, công thức lượng giác cơ bản, công thức cộng, công thức nhân đôi, công thức hạ bậc, công thức đổi khác tích thành tổng vàcông thức đổi khác tổng thành tích … Trang 2II – Phương trình lượng giác cơ bản. Nắm được các công thức nghiệm của phương trình lượng giác cơ bản : sin x  a, cosx  a, tan x  a, cot x  a. Biết sử dụng MTCT để giải phươngtrình lượng giác cơ bản. Ví dụ 1 : Giải phương trình lượng giác : sin  3 x    Giải : Để máy tính ở chính sách Rad : SHIFT MODE 4N hập SHIFT Sin   2 = thì trên máy tính Open 6  k2  1 � 183 k � Zsin  3 x    � � k � Z  � � 2 � 7  7  k2  x  � 18V ậy6  2 cos 2 x  250  Ví dụ 2 : Giải phương trình lượng giác : Giải : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 36  2 = thì trên máy tính Open 75N hập SHIFT cos2x  250  750  k36006  2 cos 2 x  25  � �  k � Z  2 x  25   75  k360Vậyx  500  k1800 � �  k � Z  25180T rang 3N hận xét : Đối với ví dụ này nếu không sử dụng MTCT thì rất khó để có thểxác định được góc 750.tan x  150  Ví dụ 3 : Giải phương trình lượng giác : Giải : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT tan 3 = thì trên máy tính Open 30. Vậytan x  150  � x  150  300  k1800  k � Z  � x  450  k1800  k � Z  Ví dụ 4 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình cot x  2. Giải : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT tan 2 = o, ,, thì trên máy tính Open 26 33 ‘ 54.18 ‘ ‘. Vậycot x � 2    x 26033 ‘ 54,18 ‘ ‘ k1800  k Z  Nhận xét : Đối với ví dụ này nếu không sử dụng MTCT thì không hề đưa rađược hiệu quả gần đúng trên. III – Phương trình lượng giác thường gặp. 1 / Phương trình bậc nhất và phương trình đưa về phương trình bậc nhất đốivới một hàm số lượng giác. Trang 4V í dụ 5 : Giải phương trình3cot x  3  0. Giải : 3 cot x  3  0 � cot x  3 � x   k   k � Z  Đối với bài toán này ta hoàn toàn có thể giải bằng MTCT như sau : Để máy tính ở chính sách Rad : SHIFT MODE 4N hập SHIFT tan 3 = thì trên máy tính Open 6V ậy các nghiệm của phương trình là : x   k   k � Z  Ví dụ 6 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : 16 sin xcosxcos2x  1  0G iải16sin xcosxcos2x  1  0 � 8 sin2xcos2x  1  0 � 4 sin4x  1  0 � sin4x   Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT sin4 = o, ,, thì trên máy tính Open  14 28 ‘ 39.04 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x � 3037 ‘ 9,76 ‘ ‘  k900 ; x  48037 ‘ 9,76 ‘ ‘  k900  k � Z  Trang 52 / Phương trình bậc hai và phương trình đưa về dạng phương trình bậc haiđối với một hàm số lượng giác. Ví dụ 7 : Giải phương trình 3 cos x  5 cosx  2  0G iải : cosx  1 x  k36003cos x  5 cosx  2  0 �  k � Z  2 � � cosx  4811 ‘ 22,87 ‘ ‘ 3 � Ví dụ 8 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : 3 tan x  6 cot x  2 3  3  0G iải : Điều kiện : sin x � 0, cosx � 03 tan x  6 cot x  2 3  3  0 � 3 tan2 x  2 3  3 tan x  6  0 tan x  3 � � tan x   2 Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT tan3 = thì trên máy tính Open 60N hập SHIFT tan  2 = o, ,, thì trên máy tính Open  63 26 ‘ 5.82 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x  600  k1800 ; x   63026 ‘ 5,82 ‘ ‘  k1800  k � Z  Ví dụ 9 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : Trang 62 sin2 x  5 sin xcosx  cos2 x   2G iải : XétVậyXétcosx  0 � x  x   k   k � Z  : phương trình trở thành 2   2 ( phi lí )  k   k � Z  không phải là nghiệm của phương trình. cosx � ۹0  � xk   k Z  2 sin2 x  5 sin xcosx  cos2 x   2 � 2 tan2 x  5 tan x  1   2 1  tan2 xtan x  1 � 4 tan x  5 tan x  1  0 � � tan x  Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT tan 1 = thì trên máy tính Open 45N hập SHIFT tan 4 = o, ,, thì trên máy tính Open 14 2 ‘ 10.48 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x  450  k1800 ; x  1402 ‘ 10,48 ‘ ‘  k1800  k � Z  3 / Phương trình bậc nhất theo sinx và cosx : asin x  bcosx  c ; a2  b2  0C ách giải : 2 2 2P hương trình có nghiệm khi a  b  c � 0T rang 72 2 2P hương trình vô nghiệm khi a  b  c  0 a2  b2 ta được : Cách 1 : Chia hai vế phương trình chosin x  a  bcos   Đặtsin  x     cosx  a  ba2  b2, sin   a2  b2a2  b2 thì phương trình trở thành : a2  b2Đây là phương trình lượng giác cơ bản nên việc giải nó rất thuận tiện. Cách 2 : XétXétx    k2  � x    k  2 2 có là nghiệm hay không ? x �   ۹ k2  cos0. 2 t1  t2t  tan, thay sin x , cosx  1  t21  t2 ta được phương trình bậc haiĐặt : theo t : ( b  c ) t  2 at  c  b  0 ( * ) Vì x �   k2  � b  c � 0 nên ( 3 ) có nghiệm khi :  ‘  a2  ( c2  b2 ) � 0 � a2  b2 � c2.tan  t0. Giải ( 3 ), với mỗi nghiệm t0, ta có phương trình : Từ cách giải này ta suy ra các nghiệm của phương trình asin x  bcosx  c là � a � a2  b2  c2 � �  k2   k � Z  x  2 arctan � b  cVí dụ 10 : Giải phương trình cosx  3 sin x  2. Giải : Cách 1 : cosx  3 sin x  2 � cos x  sin x  Trang 8 � 7  x   k2  �  � 12 cos � x  �  cos � �  k � Z  x   k2  � 123 � A, 1 � B, 2 � CCách 2 : Nhập vào màn hình hiển thị máy tínhĐể máy tính ở chính sách Rad : SHIFT MODE 4A  A2  B2  C2B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 12A  A2  B2  C2B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 12V ậyx  7   k2  � x   k2  ; k � Z1212Nhận xét : Khi bài toán không nhu yếu trình diễn bài toán một cách chi tiếthoặc giải bài tập trắc nghiệm thì sử dụng MTCT là một giải pháp rất hữuích. 4 / Phương trình đối xứng so với sinx và cosx : a  sin x  cosx   bsinxcosx  c  0C ách giải : �  � t  sin x  cosx  2 sin � x  � ; t � 2. � 4 � Đặt � t2  1  2 sin x.cosx � sin x.cosx  ( t2  1 ). Trang 9    Thay vào phương trình đã cho, ta được phương trình bậc hai theo t. Giảiphương trình này tìm t thỏa t � 2. Suy ra x. Ví dụ 11 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : 4 sin2 2 x  10 ( sin x  cosx )  7G iảiĐặt  với t � 2. Suy ra sin2x  t2  1 t  sin x  cosx  2 sin x  450P hương trình trở thành : 4 t  8 t  10 t  3  0X ét hàm số : f ( t )  4 t  8 t  10 t  3  Ta  có : f ‘ (  t ) 16 t3 16 t 10 ; f ‘ ( t ) 01,23 Bảng biến thiên :  � f ’ ( t ) f ( t ) + � – 1.23  �  � – 18.25 Dựa vào bảng biến thiên ta thấy phương trình f ( t )  0 có đúng hai nghiệmDùng tính năng SLOVE ta tìm được hai nghiệm gần đúngt1 � 0,44 ; t2 �  1,88 ( nghiệm 2 không thõa mãn điều kiện kèm theo ) x �  26 53 ‘ 2,11 ‘ ‘ t  t1  2 sin x  450 � � 11653 ‘ 2,11 ‘ ‘ VớiNhận xét : Nếu bài toán này tất cả chúng ta không sử dụng MTCT thì việc giải nó rấtphức tạp. Trang 10IV – Một số phương trình lượng giác khác. sin3 x  12 cos2 x  cot2 x  sin2 x. Tìm tổng toàn bộ cácVí dụ 12 : Cho phương trìnhnghiệm của phương trình trên đoạn  0 ; 50 . Giải : Điều kiện : sin x � 0 sin3 x  12 cos x  cot x  � 2 cos2 x  cot2 x  sin x  1  cot2 xsin2 xsin x   1  k2  � 2 sin x  sin x  1  0 � � � x    k � Z  sin x   k2  0 �  � 50 � k  0 ; 23T a có : Dãy các nghiện trên lập thành một cấp số cộng nên �   46  � 24 �   6 63 � �  188  S  � Tuy nhiên cách tính này khá phức tạp so với nhiều học viên. Ta hoàn toàn có thể làm như sau : 23 �  2  x � � �  3 � � ta được tác dụng 188  Nhập vào màn hình hiển thị máy tính :  0 � 6V í dụ 13 : Tính gần đúng nghiệm ( độ, phút, giây ) của phương trình : cos4x  cos3x  21 cos3 x  34 cos2 x  6 cosx  27  0G iải : Ta có : Trang 11 cos4x  2 cos 2 x  1  2 2 cos x  1  1  8 cos4 x  8 cos2 x  1 cos3x  4 cos3 x  3 cosxSuy ra : cos4x  cos3x  21 cos x  34 cos x  6 cosx  27  0 � 8 cos4 x  25 cos3 x  26 cos2 x  3 cosx  26  0 Đặtt  cosx ; t �   1 ; 1 , ta được : 8 t4  25 t3  26 t2  3 t  26  0 �  t  2  8 t3  9 t2  8 t  13  0 t 0,7075563476 Suy ra x � � 44 57 ‘ 48,82 ‘ ‘  k360Ví dụ 14 : Tính gần đúng nghiệm ( độ, phút, giây ) của phương trình : 5 cos3x  8 sin2 x  2  0G iải : 5 cos3x  8 sin2 x  2  0 � 5  4 cos3 x  3 cosx   8  1  cos2 x   2  02 5 cosx  � 4 5 cos3 x  8 cos2 x  3 5 cosx  6  0 � � cosx  cosx   Đến đây ta sử dụng MTCT để giải tiếp như sau : Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 32 5N hập SHIFT cos 5 = o, ,, thì trên máy tính Open : 26 33 ‘ 54.18 ‘ ‘ Trang 12N hập SHIFT cos 2 = thì trên máy tính Open : 30N hập SHIFT cos2 = thì trên máy tính Open : 150V ậy các nghiệm của phương trình là : x � � 26033 ‘ 54,18 ‘ ‘  k3600 ; x  � 300  k3600 ; x  � 1500  k3600  k � Z  V – Một số bài tập trích trong đề thi học viên giỏi máy tính cầm tay. Ví dụ 15 : Tính gần đúng nghiệm ( độ, phút, giây ) của phương trình : 2  3 cos2 x  sin 2 x  4 cos2 3 x ( Trích đề thi HSG MTCT Đăk Lăk năm 2013 ) Giải : 2  3 cos2 x  sin 2 x  4 cos2 3 x � 2  3 cos2 x  sin 2 x  2  1  cos6 x  � sin2x  3 cos2x  2 cos6x � sin2x  cosx  cos6x � sin 2 x  600  cos6x � cos 1500  2 x  cos6x6x  1500  2 x  k3600x  18045 ‘  k450 � �  k � Z  � �  k � Z  1503603730 ‘ 45V í dụ 16 : Tính gần đúng nghiệm ( độ, phút, giây ) của phương trình : cos6 x  sin6 x  5 cos3 x  6 cosx  1  0 ( Trích đề thi HSG MTCT Huế năm 2013 ) Giải : Trang 13 cos6 x  sin6 x  5 cos3 x  6 cosx  1  0 � 1  3 sin2 xcos2 x  5 cos3 x  6 cosx  1  0 � 1  3 cos4 x  3 cos2 x  5 cos3 x  6 cosx  1  0 � 3 cos4 x  5 cos3 x  3 cos2 x  6 cosx  2  0 Đặtt  cosx ; t �   1 ; 1  ta được : � 3 t  5 t  3 t  6 t  2  0D ùng công dụng SLOVE giải phương trình ta được hai nghiệm : t1 � 0,314691610 ; t2 � 0,921570007 Vậy các nghiệm của phương trình là : x � � 71039 ‘ 28 ‘ ‘  k3600 ; x � � 22050 ‘ 36 ‘ ‘  k3600  k � Z  Ví dụ 17 : Tính gần đúng nghiệm ( độ, phút, giây ) của phương trình :  sin32x  cos32x  sin2x ( Trích đề thi HSG MTCT Đồng Tháp năm năm trước ) Giải : t  sin2x  cos2x  2 sin 2 x  450 ; t � �  2 ; 2 � Đặt � t2  1 � t  sin 2 x  cos 2 x  3 � � với sin4x  t2  1. Suy raPhương trình trở thành : 1 3 3 t  1 t 4 2  t   t  1 � 3 t3  8 t2  9 t  11  0 Đến đây ta sử dụng MTCT giải phương trình bậc 3 ta được : t �  3,2430 t � 1,3898 � At �  0,8314 � BNghiệm t �  3,2430 không thõa điều kiệnt � �  2 ; 2 � Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3T rang 14N hập SHIFT sin 2 = o, ,, thì trên máy tính Open : 79 21 ‘ 21.82 ‘ ‘ Nhập SHIFT sin 2 = o, ,, thì trên máy tính Open :  35 6 ‘ 49.48 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x � 17010 ‘ 40,91 ‘ ‘  k1800 ; x � 27010 ‘ 19,09 ‘ ‘  k1800 ; x �  4003 ‘ 24,74 ‘ ‘  k1800 ; x � 8503 ‘ 24 ‘ ‘  k1800 k � ZVí dụ 18 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : sin 2 2 x  4 ( sin x  cos x )  3 ( Trích đề thi HSG MTCT Huế năm 2008 ) Giải : � � sin2x  t2  1 t  sin x  cosx  2 cos x  450 ; t � � 2 ; ĐặtPhương trình trở thành : t  2 t  4 t  2  0D ùng tính năng SOLVE, lấy giá trị đầu của X là  2 ; 2 ta được 2 nghiệmt, loại bớt nghiệm  2,090657851   22 4 t 2 0 t4 � 2  t     t 0,6764442885 Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT cos 2 = o, ,, thì trên máy tính Open : 61 25 ‘ 27.74 ‘ ‘ Trang 15V ậy các nghiệm của phương trình là : x � 106025 ‘ 27,74 ”  k 3600 ; x �  16025 ‘ 27,74 ”  k 3600  k � Z  Ví dụ 19 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : 4 cos 2 x  3 sin x  2 ( Trích đề thi HSG MTCT Bạc Liêu năm 2010 ) Giải : 3  73 sin x  164 cos 2 x  3 sin x  2 � 8 sin 2 x  3 sin x  2  0 � � 3  73 sin x  16 Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 33  73N hập SHIFT cos 16 = o, ,, thì trên máy tính Open : 46 10 ‘ 42.53 ‘ ‘ 3  73N hập SHIFT cos 16 = o, ,, thì trên máy tính Open :  năm nay ‘ 24.25 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x � 46010 ‘ 42,53 ‘ ‘  k3600 ; x � 133049 ‘ 17,47 ‘ ‘  k3600x �  năm nay ‘ 24,25 ‘ ‘  k3600 ; x � 20016 ‘ 24,25 ‘ ‘  k3600  k � Z  Ví dụ 20 : Tìm nghiệm gần đúng ( độ, phút, giây ) của phương trình : sin 2 x cos x  2 cos 2 x  sin x  2  0T rang 16 ( Trích đề thi HSG MTCT Thanh Hóa năm 2012 ) Giải : sin 2 x cos x  2 cos 2 x  sin x  2  0 �  2 sin 3 x  4 sin 2 x  3 sin x  4  0 sin x �  1, 08433 ( việt nam ) � � sin x � 2, 27280 ( việt nam ) sin x � 0,81153 � AĐể máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập SHIFT sin A = o, ,, thì trên máy tính Open : 54 14 ‘ 44.64 ‘ ‘ Vậy các nghiệm của phương trình là : x � 54014 ‘ 44,64 ”  k 3600 ; x � 1250 45 ‘ 15,36 ”  k 360 0  k � Z  VI – Áp dụng MTCT vào giải toán trắc nghiệm0 ; 2  � � là : Ví dụ 21 : Phương trình sin 2 x  3  0 có tập nghiệm trong � �  4  5  � T  � ; ; � � 3 3 3A. �   2  5  � T  � ; ; ; � � 6 3 3 6B. �   7  4  � T  � ; ; ; � � 6 3 6 3C.  5  7  � T  � ; � � ; D.Giải : �  x   k  2 sin 2 x  3  0 � sin 2 x  � � 6  k � Z  x   k  � 3   7  4  ; ; 0 ; 2V ậy các nghiệm của phương trình trong đoạn � � là : 6 3 6 3C họn đáp án CNhận xét : Đối với bài toán này ta hoàn toàn có thể sử dụng tính năng CALC của máytính để tìm nghiệm của nó. Trang 17V í dụ 22 : Các nghiệm của phương trìnhA. C.x  5  11   k2  ; x   k2   k � Z  1212 x  2   k2   k � Z  3 sin x  cosx  2 là : B.D.x   x  2   k2   k � Z   k2   k � Z  Giải : Nhập vào màn hình hiển thị máy tính3 � A,  1 � B, 2 � CĐể máy tính ở chính sách Rad : SHIFT MODE 4A  A2  B2  C211B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 12A  A2  B2  C2B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 12V ậyx  5  11   k2  ; x   k2  ; k � Z1212Chọn đáp án ANhận xét : Đối với bài toán này nếu không sử dụng MTCT thì Phải chia cả haivế của phương trình cho 2 rồi giải nó. Quá trình này tương đối dài dòng vàtốn thời hạn. 1  cos2x  sin2 x  1 cos4x  cot x  sin2 xVí dụ 23 : Cho phương trình. Tổng tấtcả các nghiệm của phương trình trên đoạnA. 660  B. 640    1 ; 64  là : C. 600  Trang 18D. 620  Giải : Điều kiện : sin x � 01  cos2x  sin2 x  1 cos4x  cot x  sin2 x � cos4x  cot2 x  1  cos2x  2 sin x � cos4x  cos    2 x  4 x    2 x  k2   k  � �  k � Z  � x    k � Z  4 x     2 x  k2  6 3V ìx �   1 ; 64  nên k   1 ; 60. �   x � � �  Nhập vào màn hình hiển thị máy tính x   1 � 6 3 � ta được tác dụng 620  60C họn câu DVí dụ 24 : Nghiệm của phương trình3sin2x  1  2 cosx  cos2x biết2700  x  4500 là : A. 360B. 320C. 340D. 270G iải : 3 sin2x  1  2 cosx  cos2x � 2 3 sin xcosx  1  2 cosx  1  2 cos2 x � 2 cosxcosx  03 sin x  cosx  1  0 � � � 3 sin x  cosx  1 cosx  0 � x  900  k1800  k � Z  + Vớinghiệm .. Suy ra phương trình không có3sin x  cosx  1T rang 19N hập vào màn hình hiển thị máy tính3 � A, 1 � B, 1 � CĐể máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3A  A2  B2  C2B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 120A  A2  B2  C2B  CNhập 2 SHIFT tan = thì trên máy tính Open 0V ậy x  360. Chọn đáp án ANhận xét : Đối với ví dụ này nếu ta sử dụng công dụng CALC của máy tính thìnhanh hơn rất nhiều. Để máy tính ở chính sách Deg : SHIFT MODE 3N hập vào màn hình hiển thị máy tính : 3 sin  2X   1  2 cos  X   cos  2X  Dùng công dụng CALC thì tại X  360 ; X  270 giá trị của hàm số nàybằng 0. Loại đáp án C do 2700 không thõa màn nhu yếu bài toán. Chọn đáp án A.Ví dụ 25 : Nghiệm của phương trình lượng giác 2 sin x  3 sin x  1  0 thõađiều kiện0 � x  2 là : Trang 20A. x  B.x  C.x  D.x  5  Giải : �  x   k 2  sin x  12 sin 2 x  3 sin x  1  0 � � 1 � � x  6  k 2   k � Z  sin x  5  x   k 2  Chọn đáp án CNhận xét : Đối với bài toán này ta hoàn toàn có thể sử dụng công dụng CALC của máytính để tìm nghiệm của nó. Ví dụ 26 : Các nghiệm của phương trình cos x  sin x  sin x  cosx là : A.C.x  x    k   k � Z  B.  k   k � Z  D.x   k   k � Z  x    k2   k � Z  Giải : cos3 x  sin3 x  sin x  cosx �  cosx  sin x  cos2 x  sin2 x  sin xcosx  1  0 � 1 �  cosx  sin x  � sin2x  2 �  0 � cosx  sinx � x    k   k � Z  � 2C họn đáp án ANhận xét : Đối với bài toán này ta hoàn toàn có thể sử dụng công dụng CALC của máytính để tìm nghiệm của nó mà không cần phải giải phương trình. PHẦN 3 : KẾT LUẬNI – Kết quả điều tra và nghiên cứu : Để nhìn nhận hiệu suất cao của giải pháp này tôi cho khảo sát bằng đề kiểm tra 45 phút phần phương trình lượng giác cho lớp 11A10. ĐỀ KIỂM TRA 45 PHÚTQuy ước : k � ZTrang 21C âu 1 : Phương trìnhsin 2 x  A. 1  12 có bao nhiêu nghiệm thõa : 0  x   B. 3C. 2D. 4 cos 2 2 x  cos 2 x   0C âu 2 : Phương trìnhcó nghiệm là : 2  x  �  k  A.x  �  k  B.x  �  k  C.x  �  k 2  D.Câu 3 : Phương trình : A.x  5   k 2  sin x  B.x    � x � 2 là : 2 có nghiệm thõa 2C. x   k 2  D.x  0 ;   Câu 4 : Số nghiệm của phương trình sin x  cos x  1 trên khoảng chừng  làA. 0B. 1C. 2D. 3C âu 5 : Nghiệm của phương trình lượng giác : sin x  2 sin x  0 có nghiệmlà : A. x  k 2  C.x   k  B. x  k  D.x   k 2  Câu 6 : Phương trình nào sau đây vô nghiệm : A. sin x + 3 = 0B. 2 cos x  cos x  1  0C. tan x + 3 = 0D. 3 sin x – 2 = 0C âu 7 : Nghiệm dương bé nhất của phương trình : 2 sin x  5 sin x  3  0 là : A.x  B.x  C.Câu 8 : Số nghiệm của phương trình : A. 1B. 0 x  3  D.x   � �  1 � 4 � với  � x � 3  là : sin � � x  C. 2T rang 22D. 35  Câu 9 : Các nghiệm thuộc khoảng chừng  0 ; 2   của phương trình : sin 4 X  cos4 x  52 8 là :  ; 5  ;  A. 6 6C.   3  ; ; 4 2 2  ; 2  ; 4  B. 3 3 3  ; 3  ; 5  D. 8 8 82 cos  3  0C âu 10 : Giải phương trình lượng giáccó các nghiệm là5  x  �  k 2  A. 5  x  �  k 2  B. 5  x  �  k 4  C. 5  x  �  k 4  D.cos x  3 sin x  0 sin x  Câu 11 : Phương trình lượng giáccó các nghiệm là : A.C.x   k2  x   k  B. Vô nghiệmD. x  7   k2  Câu 12 : Nghiệm của phương trình lượng giác : cos x  cos x  0 thõa điều kiện0  x   là : A.x  C. x   B. x = 0C âu 13 : Số nghiệm của phương trình : A. 0A. C.x   k  x   k  B.D.    � �  1 � 3 � với 0 � x � 2  là : 2 cos � � x  B. 2C. 1C âu 14 : Phương trình lượng giác : D.x  D. 33 tan x  3  0 có nghiệm là : x    k 2  x    k  Trang 23C âu 15 : Giải phương trình tan x  3 có các nghiệm là : A.x    k  C. vô nghiệmB. D.x  �  k  x   k  Câu 16 : Nghiệm của phương trình : sin x 2 cos x  3  0 x  k  x  �  k 2  A. � x  k  x  �  k  B. � x  k 2  x  �  k 2  C. � x  �  k 2  D.là : Câu 17 : Một nghiệm của phương trình lượng giácsin2 x  sin22x  sin23x  2 là : A. 3C. 6B. 12D. 8C âu 18 : Phương trình 2 cos x  3 3 sin 2 x  4 sin x   4 có các nghiệm là : �  x   k  x   k  � 6A. C.x   k  B.D.x   k 2  x   k  Câu 19 : Nghiệm dương nhỏ nhất của phương trình2cos2 x  cosx  sin x  sin2x là : A. 6B. 4C. 32  D. 3C âu 20 : Phương trình cos x  cos2x  2 sin x  0 có các nghiệm là : x    k  x    k  A.B.C. x  k  D. x  k 2  Trang 24 sin 2 2 x  2 cos2 x  3  0C âu 21 : Phương trìnhcó các nghiệm là : x  �   k  x  �   k  A.B.C.x  �   k  D.x  � 2   k   � �  � 5 cos2 � � x  �  4 cos �  x �  3 � � 6 � 2 có các nghiệm là : Câu 22 : Phương trìnhA. x     k2  x    k2  C.x     k2  � 5  x   k2  B.x    k2  � 3  x   k2  D.x  x    k2    k2   � 4 �  � 5 sin 4 x  sin 4 � � x  �  sin � x  �  4 � � 4 � 4 có các nghiệmCâu 23 : Phương trìnhlà : x    k  x    k  A.B.x    k  C.D. x    k2   �  � cos � � 2 x  �  cos � 2 x  �  4 sin x  2  2  1  sin x  4 � 4 � Câu 24 : Phương trìnhcócác nghiệm là : A.x    k2  � 12 � 11  x   k2  12C. x  x    k2  2   k2  B.x    k2  � 5  x   k2  D.x    k2  � 3  x   k2  Trang 25
Mọi Người Cũng Xem   cách quay video trực tiếp trên facebook bằng máy tính

Related Posts

About The Author

Add Comment