Cách bày mâm ngũ quả, trang trí bàn thờ ngày Tết

Cùng với sự tăng trưởng của xã hội, ý niệm về mâm ngũ quả trong ngày Tết lúc bấy giờ đã có sự đổi khác, cả về nội dung, mục tiêu, ý nghĩa …Trong ngày Tết truyền thống của người Việt, mâm ngũ quả là một phần không hề thiếu để dâng cúng thần linh, tổ tiên, mang ý nghĩa báo hiếu cũng như ước mong về những điều tốt đẹp .Nhiều người tin rằng mâm ngũ quả tượng trưng cho âm dương-ngũ hành, cầu tài cầu phúc nên bỏ ra rất nhiều tiền để có được mâm ngũ quả không đụng hàng, hợp tử vi & phong thủy với kỳ vọng năm mới sẽ làm ăn phát đạt .

Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu phong thủy Phạm Đình Hải (Trung tâm nghiên cứu tiềm năng con người Việt Nam), mâm ngũ quả không tượng trưng cho âm dương- ngũ hành. Cho đến nay chưa có ghi chép nào về mâm ngũ quả trong thư tịch liên quan đến phong thủy, địa lý, thuyết âm dương hoặc kinh sách của Nho giáo, Đạo giáo…

Mâm ngũ quả miền Nam. Ảnh: Đỗ QuangMâm ngũ quả một mái ấm gia đình tại miền Nam. Ảnh : Đỗ QuangNguồn gốc, ý nghĩa của ngũ quả được ghi chép và lý giải trong kinh Vu Lan ( Vu Lan bồn kinh ). Đó là 5 loại trái cây mà các tì khưu phải nấu chín hoặc gọt vỏ mới được ăn. Thứ nhất là loại quả có hạt như táo, hạnh, đào, mận. Thứ hai là loại quả có da như dưa, lê, dâu. Thứ ba là loại quả có vỏ như dừa, hồ đào, thạch lựu. Thứ tư là loại quả có vỏ sần sùi như tùng, bách. Thứ năm là loại quả có góc cạnh như ấu, các loại đậu lớn nhỏ …” Năm loại trái cây trên đây vốn được dùng để cúng dàng ( cúng dường ) trong pháp hội Vu lan bồn, sau dùng để cúng trong nghi lễ thờ Phật, rộng ra là trong lễ tiết cúng tế nói chung “, ông Hải nói .Nhà điều tra và nghiên cứu san sẻ, nhiều tư liệu ghi trong khoảng chừng thế kỉ V, VI hoặc VII trước Công nguyên cho thấy khi Đức Phật tại thế ở Ấn Độ đã có tục cúng dàng ngũ quả. Ở Trung Quốc, thần thoại cổ xưa cho rằng thế kỉ VI sau Công nguyên, vua Vũ Đế nhà Lương là người tiên phong tổ chức triển khai lễ Vu Lan, sau đó thời Đường, thời Tống thông dụng rồi lan tỏa ra dân chúng và dùng trong nghi lễ cúng dường nói chung. Vào dịp Tết, các nước có Phật giáo thông dụng thường bày mâm ngũ quả dâng tiến Phật tăng và tiên tổ .” Bởi vậy, ý nghĩa sâu xa nhất của mâm ngũ quả là nói về đạo hiếu. Mâm ngũ quả là phẩm vật sang trọng và quý phái nhất trên bàn thờ gia tiên trong ngày Tết. Điều đó cho thấy người Nước Ta đặc biệt quan trọng coi trọng đạo hiếu “, ông Hải nói. Theo vị chuyên viên này, xưa kia mọi người thường bày hoa quả hái từ vườn nhà, những loại quả thơm ngon nhất do mình trồng được để dâng cúng tổ tiên với tổng thể lòng hiếu kính .Như vậy, mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ tôn giáo, tín ngưỡng. Nhưng hoàn toàn có thể do ít người biết, ít được nhắc đến nên nó bị ” dân gian hóa ” đến mức nhiều tưởng lầm là một tập quán dân gian. Và cũng theo đó, cách hiểu về mâm ngũ quả lúc bấy giờ mỗi nơi một khác, tùy thuộc vào điều kiện kèm theo tự nhiên và ý niệm văn hóa truyền thống mà có sự đổi khác tương thích ; khiến cho ” văn hóa truyền thống mâm ngũ quả ” ngày càng phong phú và đa dạng, phong phú cả về cách lý giải nguồn gốc, ý nghĩa, thậm chí còn là vay mượn gán ghép với âm dương-ngũ hành. Nói ngũ quả là liên hệ với ngũ hành : phải bày 5 loại quả sắc tố khác nhau, tượng trưng cho năm yếu tố ngũ hành ( Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ ), là 5 yếu tố cấu thành của ngoài hành tinh .Từ Bắc vào Nam, mỗi người, mỗi mái ấm gia đình thường tùy theo sở trường thích nghi và ý niệm của mình mà lựa chọn hoa quả. Các loại trái cây bày trên mâm ngũ quả phong phú, mang đậm rực rỡ văn hóa truyền thống địa phương và biểu lộ ước vọng của chủ mái ấm gia đình về sự bình yên, niềm hạnh phúc. Mỗi loại quả được chọn dâng lên ban thờ thường gắn với một ý nghĩa tượng trưng, gắn với ý niệm ” ngũ quả đại biểu cho ngũ hành ” và sự suy diễn về ý nghĩa sắc tố của ngũ hành. Chẳng hạn, màu xanh tượng trưng cho sự cân đối, bình yên. Màu đỏ ( hoặc màu cam ) tượng trưng cho sự như mong muốn. Màu vàng tượng trưng cho phát lộc phát lộc …Đặc tính vùng miền bộc lộ rất rõ trên mâm ngũ quả của các mái ấm gia đình. Người miền Bắc bài trí mâm ngũ quả bằng chuối xanh, bưởi ( hoặc phật thủ ), đào, hồng và cam quýt. Người miền Nam bày ngũ quả không hề thiếu xoài, cam, dứa ( trái thơm ), đu đủ, sung, mãng cầu, dưa hấu … Và đúng như đặc trưng của văn hóa truyền thống dân gian, tên các loại quả được ví von cho dễ nhớ và gắn với mong ước, ý niệm về đời sống của mái ấm gia đình, khu vực dân cư, phổ cập nhất là : Cầu ( mãng cầu ), dừa ( vừa ) đủ ( đu đủ ), sung ( sung túc, giàu sang ), xài ( xoài ), … Dễ dàng nhận thấy ước vọng đơn giản và giản dị của bà con ” mong ( năm mới ) vừa đủ sung túc, đủ ăn đủ tiêu ” .Người dân ở miền Trung bày mâm ngũ quả có phần đơn thuần hơn, có lẽ rằng do điều kiện kèm theo thời tiết, khí hậu và thổ nhưỡng vùng này khó trồng được các loại quả phong phú như hai miền Nam-Bắc. Mâm ngũ quả hầu hết có dưa hấu, cam, hồng, đu đủ, bưởi, quýt …

Mọi Người Cũng Xem   Gợi ý mâm cúng khai trương đơn giản cho quán ăn, cửa hàng mới - https://hoasenhomes.vn

Nhìn chung, tuy có nhiều thay đổi về hình thức nhưng ý nghĩa xuyên suốt của tập quán bày mâm ngũ quả trên bàn thờ trong ngày tết vẫn được gìn giữ, thể hiện sự thành tâm, tôn kính hướng về nguồn cội, tổ tiên và ước mong một năm mới an khang, hạnh phúc.

” Bởi vậy không nên ý niệm rằng phải mua những loại quả nhập khẩu, đắt tiền, phải đủ 5 loại, đủ 5 màu mới nhiều lộc. Sự chân thành, hiếu kính của con cháu so với tổ tiên, cha mẹ mới là mâm ngũ quả đẹp nhất “, ông Hải nói .

Bàn thờ ngày Tết

Đối với người Việt, bàn thờ là khoảng trống sang chảnh, thanh tịnh, thiêng liêng nhất trong mái ấm gia đình. Bàn thờ như thể nhịp cầu vô hình dung liên kết giữa hai cõi âm dương, là sự giao thoa giữa đất và trời, giữa thần phật với con người, giữa các thế hệ con cháu với gia tiên tiền tổ .Bàn thờ ngày Tết của một người dân tại thị xã Hương Trà, Thừa Thiên-Huế. Ảnh: Võ ThạnhBàn thờ ngày Tết của một người dân tại thị xã Hương Trà, Thừa Thiên-Huế. Ảnh : Võ ThạnhTheo ông Hải, bàn thờ phải là TT trong việc trang hoàng mái ấm gia đình ngày tết, là nơi tọa lạc những sản vật quý giá, xinh xắn nhất của gia chủ. Lấy bát hương ( nhang ) và mâm ngũ quả làm điểm trung tâm, xung quanh ban thờ hoàn toàn có thể trang trí bằng đèn nến, hoa quả, tranh tượng, hoành phi, câu đối … sao cho trang nghiêm, ấm cúng, tỏa nắng rực rỡ .” Tùy vào gia cảnh của mỗi mái ấm gia đình mà có cách bày trí riêng. Bất kỳ loại hoa quả, phẩm vật nào, dù là hoa quả tươi hay được làm bằng các vật liệu khác cũng đều hoàn toàn có thể dâng lên bàn thờ. Điều quan trọng nhất là gia chủ dâng lên, trang hoàng với tổng thể sự thành thật, hiếu kính, ngưỡng vọng so với thần phật, so với tổ tiên mình “, ông Hải nói .

Mọi Người Cũng Xem   Cách Thờ Cúng Cóc Thiềm Thừ - Vị Trí Tối Kỵ Đặt Cóc Ngậm Tiền Vàng

Dọn dẹp bàn thờ ngày Tết

Có thể bao sái ( lau dọn ) bàn thờ ( gia tiên, thần linh ) vào bất kể ngày nào hoàn toàn có thể, không cần chọn ngày chọn giờ. Quan trọng nhất là người bao sái phải thao tác với tổng thể tình cảm trân trọng, kính ngưỡng ; phải coi việc bao sái ban thờ giống như nâng niu, chăm sóc cho chính bản thân mình, luôn tâm niệm là làm cho ban thờ thanh tịnh, rất linh .Xuất phát từ những nhu yếu trên, người bao sái, trang trí ban thờ cần chuẩn bị sẵn sàng khá đầy đủ tổng thể những dụng cụ dành riêng và sạch sẽ và đẹp mắt nhất để sử dụng. Trước khi bao sái ban thờ cần tắm gội thật sạch, làm cho bản thân mình thanh tịnh ; trong quy trình thao tác luôn tập trung chuyên sâu, chuyên tâm, không cười đùa hoặc nói năng, quát tháo bừa bãi, thậm chí còn văng tục .

Ban thờ sau khi bao sái và trang trí xong phải đạt các yêu cầu: sạch sẽ, gọn gàng ngăn nắp, trang nghiêm, rực rỡ; để khi thắp hương, hành lễ trước ban thờ mọi người đều cảm thấy được sự linh thiêng, thành kính. Ban thờ thể hiện rõ nét nhất cái tâm, quan niệm và văn hóa của gia chủ.

Vì lẽ đó, hầu hết các mái ấm gia đình đều chọn ngày giờ tốt, shopping nước thơm và những đồ vật thật sạch nhất để bao sái ban thờ, nhất là trong các dịp lễ tết .

Mọi Người Cũng Xem   20 món chay ngon dễ làm cho bữa cơm gia đình vào mùa Vu Lan rằm tháng 7

Hải Hiền

Related Posts

About The Author

Add Comment