Kỳ thú với “lá bột ngọt” trên rừng!

“ Dân mình cứ chết dần trên đống thuốc ! Họ quên mất câu : Nam dược trị nam nhân ! ”, thầy tôi thở dài, than vãn giữa đêm khuya . Bởi theo ông, nhà hàng siêu thị không cẩn trọng sẽ tự đầu độc mình. Một ví dụ đơn thuần nhất, lạm dụng bột ngọt ( chất điều vị E 621 ) trong nêm nếm, lâu bền hơn sẽ làm sút giảm trí nhớ, “ lụt ” lưỡi và nhiều tai hại đáng kể khác. Nhưng khốn khổ thay, thói quen cần mấy muỗng bột nêm cứ trói buộc người ta dai dẳng .

Lên rừng tìm lá

Làm sao thoát khỏi “hội chứng nhà hàng Tàu” mà vẫn đảm bảo mùi vị thực phẩm ngon lành, kinh tế? – “Hãy đi học người thượng”, ông đáp gọn.

Bình minh chốn núi rừng Madagui, huyện Đạ Hoai, tỉnh Lâm Đồng thật trong trẻo. Sương mờ lãng đãng vây quanh những tán cây rừng, phủ mờ mặt suối … Vọng vang tiếng chim ríu rít hoan ca. Tha hồ mà dạo bước hoặc leo trèo tìm mỏm đá vôi vừa lòng chụp hình tự sướng. Người xì – phố mà, nhún nhảy khoảng chừng 15 – 20 phút đã mở màn thở dốc và bụng nghe kiến bò chộn rộn – đói . Chúng tôi, đặc biệt quan trọng quan tâm đến cái tên rau nhíp trong thực đơn “ cá suối – rau rừng ” ở đây. Bởi vì, nghe ra mắt, mùi vị nó ngọt nửa giống thịt gà ta nửa giống bột ngọt … xịn. Vậy là, háo hức gọi luôn 2 dĩa : rau nhíp xào tỏi, rau nhíp xào thịt bò để cùng cảm chứng . Từng chiếc lá non có màu hồng nhạt, thon dài tựa lá xoài non. Tuy nhiên, nó thoảng mùi hăng nhẹ đặc trưng, khá giống mùi lá mãng cầu xiêm non. Dân gian thường gọi “ hôi nỉ ” . 
Người Stiêng Bình Phước còn dùng cả lá bép dày dày, mang về giã ra, ủ cho lên men mới cho vào các món nước.
Người S’tiêng Bình Phước còn dùng cả lá bép dày dày, mang về giã ra, ủ cho lên men mới cho vào những món nước . Nhấm nháp chầm chậm, nghe hậu vị ngọt thanh lưu luyến khá lâu nơi vòm họng. Thật kỳ diệu ! Mới biết mẹ vạn vật thiên nhiên đã tinh nghịch giấu một hợp chất tự nhiên, chứa tư vị nửa như thịt gà nửa như bột ngọt trong đọt cây rừng lá thấp .

Tên gọi thông dụng của nó là lá bép (tên khoa học: Gnetum gnemon L, tên gọi khác: rau lá bét, rau nhíp, rau danh, rau gắm…) Quyển “Những kỷ niệm ở rừng miền Đông” do NXB. Quân đội nhân dân ấn hành, kể lại, chính lá bép đã nuôi sống hàng trăm anh bộ đội bị lạc rừng Bình Phước, thời kháng chiến chống Mỹ. Cạn lương thực, họ đành tìm bứt lá rừng ăn cầm hơi suốt một tuần. Mặc dù, họ cũng chẳng biết đó là thứ lá gì. Sau này, dân địa phương mới bảo họ đã may mắn gặp được lá bép.

Mọi Người Cũng Xem   Cây Gì Không Có Lá? Câu đố Mẹo 10.000 Người Trả Lời Sai

Tương tự, ông Nguyễn Ngọc Sơn nguyên cán bộ tiểu đoàn 186 – quân khu 6, cùng đồng đội cũng lót dạ nhờ lá bép, trên cánh rừng miền Đông – Tây Nguyên, suốt nhiều ngày. Phim tài liệu Trường Sơn hùng tráng do hãng TFS sản xuất, trong tập 10 (Hào hùng trong gian khổ), ông Sơn có kể lại câu chuyện cảm động này.

Hí hửng mua ngay một bó lá to đùng mang về báo cáo giải trình thành tích với thầy. Nào ngờ, ông chỉ mỉm cười … hà tiện, nói : Mới vén được một góc tư của lá thiên líu tíu thảo thôi. Muốn học tiếp phải lên sóc Bom Bo .

Về sóc học khôn

Đã phóng lao thì phải theo lao. Bởi, 50% của thực sự đâu hẳn là thực sự. Vậy là, nhóm chúng tôi lại khăn gói về cùng những dân tộc bản địa đồng đội, từng có công chở che nuôi nấng bao cán bộ ta . Gặp anh Điểu Khuê, cưỡi chiếc xe Wawe Trung Quốc cùi, vai mang bình xịt thuốc hướng về mấy rẫy điều, chúng tôi hoan hỉ vô cùng. Vội nhờ anh dẫn đi tìm cái lá có vị ngọt như bột nêm, để chụp hình làm tư liệu, họ Điểu nhanh nhảu đáp. : “ Ơ, là lá bờ – nhàu ”. Nhưng buổi sáng đó anh bận đi xịt thuốc thuê trong vườn điều. Chiều, anh mới làm hướng dẫn viên du lịch được. Điểu ra giá chính thức, không cò kè thêm bớt : 500.000 đồng. Kể như … nhắm mắt nuốt trọn một tô phở bò Kobe vậy !

Được cái, anh chàng S’tiêng có đôi mắt màu nâu đỏ này, khuyến mãi thêm nhiều thông tin quý giá về lá bờ – nhàu: có loại lá bầu, loại lá dài. Trộn chung 2 thứ lại, sẽ thơm ngon hơn. Đặc biệt, nó rất hợp với các món nước chứa chút ít tinh bột như canh thụt (khoai mài/củ chụp, đọt mây, nhái…) cháo bồi (nếp hoặc gạo, thịt gà, muối…).

Xem thêm: Những loại cây không nên trồng trước nhà (hợp Phong Thủy)

Mọi Người Cũng Xem   Cây Giổi - Giá Trị Dinh Dưỡng, Công Dụng Và Cách Dùng

“ Có mùi gạo / nếp hoặc củ mài, củ chụp nhựa lá sẽ “ chạy ” ra chất ngọt nhiều hơn ! ”, Điểu Khuê san sẻ .

Mừng ngang trúng số kiểu Mỹ! Bởi cho đến nay (và mãi sau này), chưa có một tự điển dược thực nào phong phú hơn khối tri thức bản địa. Càng nghĩ, càng thấm thía những ca từ chan chứa, giàu hình ảnh của nhạc sĩ Huy Du: “Trăng đã dậу rồi khơi bếp hồng lên nhé. Lá nếp rau rừng thêm ấm tình anh nuôi…Một cánh rau rừng còn ủ kín уêu thương…Lửa cháу lên rồi mang tình em rực sáng…” (Nổi lửa lên em). Một số bậc đàn anh lứa U 60, từng đi kháng chiến, từng quen mặt mớ lá bép, rất bực mình khi nghe các ca sĩ thời nay hát sai lời bài hát này (lá nếp thay vì lá bép).

Lần báo cáo giải trình đề tài đợt hai, thầy tôi đã nói cười sang sảng. Và đến lượt chúng tôi bật ngửa khi nghe ông hé lộ những giá trị dinh dưỡng thật to lớn của loại lá bình dị này. “ Y thực triều Nguyễn tôn xưng nó là “ ngọc thần chi mộc ”, tên thuốc Bắc còn gọi “ thiên líu tíu thảo ”. Nó giúp gan giải độc hiệu suất cao hơn, thận và hệ tiêu hóa hoạt động giải trí khỏe. Không có thực phẩm nào cân đối dinh dưỡng và đạm bằng lá bép ”, ông Nguyễn Phúc Ưng Viên, thầy thuốc thừa truyền triều Nguyễn, hiện ở Q. Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh cho biết . Còn cô giáo tiểu học Thị Thắm, ở thị xã Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, nói thêm : Cây bờ – nhàu mọc ở rẫy cho lá nhỏ hơn trong rừng Bù Gia Mập. Gặp vùng đất phèn lợ, vị lá sẽ chát hơn cây cùng loại sống ở nơi gần nguồn nước ngọt. Những món canh thụt, canh bồi giúp người bệnh mới khỏi, phụ nữ sau sinh mau khỏe mạnh hơn . Như vò rượu cần đang dậy men bạc trắng đến lớp mặt, chúng tôi vội xắn tay vào hành ngay món lá bép ghép cùng tinh bột .

Tiến gà kiến

Bếp được chọn làm “ chuột bạch ” là Hàng Dương. Vì ở đây, thường có hàng gà kiến Tỉnh Quảng Ngãi, thịt chắc ngọt đến quên lối về ! Giống gà ta khá nhỏ con, chậm lớn nhưng “ bươn chải ” giỏi, sức đề kháng tốt, đã góp thêm phần làm rạng danh sản vật miền Trung giàu nắng gió, nhấp nhô dốc – đèo . Đồng thời, một vị tướng gốc Quảng, đã ưu tiên Tặng Ngay anh chủ nhà hàng quán ăn, món lẩu cháo nhúng khá lạ miệng. Nó được tích hợp, chắt lọc tinh hoa từ những muỗng cháo thành danh, nóng nực khối tình hoài hương nơi xứ Nẫu và Nước Trung Hoa : cháo lòng thả với cháo Tiều . Phần thịt nạc gà được phi lê, xắt mỏng mảnh – dày hơn miếng thịt bò tái một chút ít, dài cỡ 1 – 2 lóng tay người lớn ; ướp sơ với ít nước mắm nhỉ + củ hành tím bằm + ngò rí . Còn xí quách và lòng gà, được hầm chung trong nồi cháo hồ cùng bột đậu xanh, nhằm mục đích ngày càng tăng chất ngọt tự nhiên . Bó lá bép chỉ cần tưới qua nước sạch cho tươi, lặt ra, xắt ba sồn, chờ nhúng vào cháo, lúc sôi già .
Mọi Người Cũng Xem   cây keo trong tiếng Tiếng Anh - Tiếng Việt-Tiếng Anh | Glosbe

Thật khó tả hết bằng lời! Khi nồi cháo lá bép “tiến” gà kiến sụt sùi sôi, tỏa hương thơm thanh đậm đến chịu không nổi! Xác lá vừa ngọt bùi vừa beo béo (do hút ngược mỡ gà vào). Chúng ngọt thanh và thơm hơn cả lá bù ngót rừng, phảng phất mùi nhựa hăng hăng tựa như lá non mãng cầu xiêm. Hầm càng lâu, nước cháo càng ngọt bùi mê mẩn.

Ấn tượng nhất là, mãi đến gần nửa giờ – sau khi tàn tiệc, chất ngọt bùi thanh tân vẫn lởn vởn nơi vòm họng thực khách. Càng chấp, mạch suối nước bọt càng cuộn trào, cộng hưởng cùng độ ngon ngót ( ngòn ngọt ), khiến người ăn thêm bội phần luyến khoái .

Lắm lúc người viết ngu ngơ tự hỏi: vì sao có trái đắng (khổ qua) chùm cay (ớt hiểm) và lá ngọt? – Tiến sĩ, lương y Ngô Đức Vượng đã lý giải phần nào trong quyển Minh triết trong ăn uống của phương Đông: “Thảo mộc đã hút các chất vô cơ để tổng hợp thành thức ăn hữu cơ, đó là một phép lạ về sự diễn tiến nhờ tác dụng tương hỗ của năng lượng thiên nhiên. Phép lạ ấy chưa một phòng thí nghiệm siêu hiện đại nào có thể bắt chước được.” (lược trích từ trang 44).

Riêng thầy tôi thì lạnh nhạt hơn : “ Cô nhân đã cạn lời ! Hồn ai nấy giữ ! ”

Related Posts

About The Author

Add Comment