Kim Lân qua góc nhìn của người đương thời

Nhà văn Kim Lân. Nhà văn Kim Lân. Nhà văn Kim Lân sinh năm 1920, cùng tuổi với Tô Hoài, Chế Lan Viên, Võ Quảng, Nguyễn Xuân Xanh. Cuộc đời văn chương của ông không đồ sộ nhưng với “ Vợ nhặt ”, “ Làng ”, Kim Lân đã tạo dựng được cho mình một tượng đài thẩm mỹ và nghệ thuật, đi vào lịch sử vẻ vang văn học Nước Ta tân tiến, hoàn toàn có thể đứng vững trong nhiều bảng xếp hạng văn học Nước Ta thế kỷ XX. Nhà văn Kim Lân tên thật là Nguyễn Văn Tài, sinh ra ở mảnh đất Phù Lưu ( Thành Phố Bắc Ninh ). Ông chọn bút danh Kim Lân vì mê nhân vật Đổng Kim Lân trong vở tuồng “ Sơn Hậu ”. Kim Lân đã sống với nghề văn, làng văn một cách đĩnh đạc và nhanh gọn xác lập, xác định cho mình một chỗ đứng trên văn đàn. Những tác phẩm của ông cho thấy Kim Lân là một nhà văn rất tinh tường, am hiểu tới tận nền tảng về đời sống của những người nông dân . Kim Lân là mẫu nhà văn của “ quý hồ tinh, bất quý hồ đa ”. Văn chương cốt ở sự tinh cứ không cốt ở sự nhiều. Trên đường văn, ông để lại 27 truyện, trong đó có 14 truyện viết và in trước Cách mạng Tháng Tám, 13 truyện viết và in sau Cách mạng Tháng Tám .

Cũng từ rất sớm, Kim Lân gác bút. Ông cảm thán: “Viết được thì viết, không viết được thì thôi. Những cái cố gượng viết đều giả, đều khô khan, đọc lại thấy xấu hổ lắm…”.

Không muốn mình viết khô, viết giả, tránh xa những tranh luận, thị phi, Kim Lân nghĩ nhiều viết ít. Có lúc có đoạn, chỉ thấy ông viết những bài báo nhỏ, về một cuốn sách, về một kỷ niệm với bạn văn. Như thể không viết không được, thì ông mới viết. Có lúc có đoạn, ông lại tìm mình, làm mới mình qua việc đóng phim. Những vai diễn của Kim Lân, ít thôi – như Lý Cựu trong “ Chị Dậu ”, Pụ Pạng trong “ Vợ chồng A Phủ ”, Lão Hạc trong “ Làng Vũ Đại ngày ấy ” – đến nay vẫn khiến nhiều người ám ảnh . Kim Lân đã bỏ lại trần gian này đến nay 13 năm tuy nhiên những trang văn của ông còn lấp lánh lung linh, sôi động trong nền văn học tân tiến Nước Ta. Dưới đây là nhìn nhận của người đương thời về ông .

GS Phong Lê: Kim Lân vẫn còn đó qua thế giới nhân vật của mình

Nghĩ về Kim Lân là nghĩ về một thế hệ nhà văn tiền chiến, với quốc tế người bé mọn là đối tượng người tiêu dùng chăm sóc chung. Nhưng ngoài sự sống đó, ông còn có một mảng màu khác, hoàn toàn có thể nói là rực rỡ, trong những thú chơi lịch sự của một vùng quê Kinh Bắc như đánh vật, chọi gà, thả chim, nuôi chó săn, làm đèn hàng Mã … Chỉ viết những gì mình thuộc ; không tuyên ngôn, không phô trương ồn ào ; càng không sa vào những cuộc đánh đấu, mà chỉ muốn là một người viết khiêm nhường, một phận người tử tế, phải chăng đó là một trong những nguyên cớ khiến Kim Lân kiên trì chủ trương viết ít ; và đó là điều có gây thiệt cho ông, và cũng là thiệt cho nền văn học nửa sau thế kỷ XX của tất cả chúng ta . Thế nhưng con người luôn luôn nhún nhường, và không ưa chen lấn, lại vẫn thật ấn tượng trong những trang rất ít đã được viết, bởi cách sống và cách viết của ông. Làm một người tử tế – như ông mong ước, quả đâu là dễ trong cuộc sống ; và khi chọn nó làm tiềm năng cho cách sống và cách viết, ông đã cho ta một khẳng định chắc chắn về sự hiện hữu cao quý “ đói cho sạch, rách nát cho thơm ” của mình. Với tôi, tôi không ngần ngại khi đặt ông kề sau Nam Cao, Nguyên Hồng, Tô Hoài, Nguyễn Huy Tưởng – những tên tuổi lớn trong văn học thời 1941 – 1945. Cũng những tên tuổi đó, sau một kết thúc vinh quang, lại liên tục là người khởi đầu và xây nền móng cho văn học sau 1945 bằng chính tấm gương sống và viết của họ .
Mọi Người Cũng Xem   Chồng mệnh Thổ vợ mệnh Kim có hợp nhau không?

Kim Lân đã qua đời ngót 15 năm, nhưng gương mặt ông, hình bóng ông dường như vẫn ở đâu đó bên ta, qua thế giới nhân vật gồm chính những bà con, anh em, cô bác quen thuộc của chúng ta, số đông có nguồn cội thôn quê, và hẳn chắc còn lâu mới hết phận nghèo vất vả. Ông vẫn còn đó qua thế giới nhân vật của mình; và với ông, thế giới những phận người bé mọn vẫn tiếp tục cuộc hành trình của họ.

GS.TS Trần Đăng Suyền: Kim Lân đi vào lịch sử văn học Việt Nam hiện đại như một cây bút truyện ngắn tài năng

Kim Lân là nhà văn chuyên viết truyện ngắn, thường viết về nông thôn và người nông dân, có sáng tác trải qua hai thời kỳ : trước cách mạng tháng Tám năm 1945 và sau năm 1945. Muốn nhìn nhận đúng góp phần của Kim Lân, cần phải đặt những sáng tác của ông vào trào lưu văn học hiện thực Nước Ta quy trình tiến độ 1930 đến 1945 và nền văn học cách mạng quy trình tiến độ từ 1945 đến 1975 . Trước năm 1945, Kim Lân là nhà văn hiện thực Open ở chặng đường sau cuối của trào lưu văn học hiện thực : từ 1940 đến 1945. Thời kỳ này, quốc tế nghệ thuật và thẩm mỹ của Kim Lân chỉ tập trung chuyên sâu ở khung cảnh làng quê cùng với những người nông dân. Tác phẩm đầu tay của ông là truyện ngắn “ Đứa con người vợ lẽ ”, một truyện ngắn có đặc thù tự truyện, đăng trên Trung Bắc chủ nhật, số 120, năm 1942. Cùng với “ Đứa con người vợ lẽ ” những truyện ngắn “ Đứa con người cô đầu ”, “ Cô Vịa “, ” Người kép già ” …, thường gắn với những câu truyện riêng của mái ấm gia đình ông nhưng vẫn đặt ra được những yếu tố có ý nghĩa xã hội nhất định . Trong trào lưu văn học hiện thực chặng đường sau cuối 1940 – 1945, Kim Lân chỉ thực sự có vị trí văn học, tạo được sự quan tâm khi ông đi vào đề tài độc lạ, tập trung chuyên sâu viết về đời sống phong tục, những thú chơi của người nông dân vùng Thành Phố Bắc Ninh quê nhà ông. Khác với Nguyễn Tuân – nhà văn lãng mạn viết về những thú chơi của những con người tài hoa, nghệ sĩ, những con người của quốc tế ” Vang bóng một thời “, bị lạc thời, thất thế, lấy cái thú chơi thanh nhã của mình để đối chọi lại cái xã hội đầy phàm tục ; Kim Lân là nhà văn hiện thực viết rất hay về phong tục và đời sống làng quê. Đó là những thú chơi và những hoạt động và sinh hoạt văn hoá truyền thống của người nông dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, được gọi là những “ thú đồng quê ” hay “ giàu sang đồng ruộng ” của người dân quê như chơi núi non bộ, nuôi chim bồ câu, chọi gà, chó săn … tạo thành một chùm sáng tác liền mạch về phong tục đồng quê, mê hoặc người đọc không chỉ vì đã phân phối được những tri thức về phong tục mà hầu hết là vì ông đã làm hiển hiện lên đời sống và con người của làng quê Nước Ta truyền thống lịch sử tuy nghèo khó, thiếu thốn mà vẫn yêu đời . Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Kim Lân vẫn liên tục viết về nông thôn và người nông dân. Ông viết chân thực, xúc động về đời sống và người dân quê mà ông hiểu thâm thúy cảnh ngộ và tâm lí của họ – những con người gắn bó tha thiết với quê nhà và cách mạng. Ông thường viết về những cảnh tội nghiệp, đời sống khốn khổ đến cùng cực của người nông dân dưới chính sách cũ và sự đổi đời của họ nhờ cách mạng. Ngòi bút của ông tập trung chuyên sâu khai thác những phương diện xã hội chính trị của đời sống nông dân gắn liền với vận mệnh chung của quốc gia. Trong số những tác phẩm viết về đề tài này, “ Vợ nhặt ”, “ Làng ” xứng danh thuộc loại những tác phẩm xuất sắc nhất của văn học Nước Ta văn minh .
Mọi Người Cũng Xem   Cây Kim phát tài hợp mệnh gì, tuổi nào?

Kim Lân viết ít. Nhiều người đã lí giải về vấn đề này. Đó là bản lĩnh, là sự tỉnh táo, là thái độ hết sức nghiêm túc trong sáng tạo nghệ thuật.

Nhà phê bình Lê Thành Nghị: Kim Lân – một người lịch lãm, thấu hiểu bài học làm người

Kim Lân là một trong những nhà văn tiêu biểu vượt trội của văn học Nước Ta tân tiến. Sự nghiệp văn chương của ông không đồ sộ, đa phần là truyện ngắn. Đề tài quen thuộc trong sáng tác của ông là làng quê vùng Kinh Bắc. Tuy vậy, Kim Lân để lại trong tâm lý người đọc những ấn tượng khó quên phong thái của một ngòi bút bình dị mà rực rỡ, tài hoa, khó bị trộn lẫn, ít bị phôi pha theo thời hạn . Kim Lân tự “ rửa tay gác kiếm ” khá sớm. Từ sau 1960 đến năm ông mất 2007 hầu hết ông không viết nữa. Lựa chọn yên lặng cũng là một thái độ sống tích cực trong nghành nghề dịch vụ văn chương, khi thấy đã đến lúc cần sự lạng lẽ. Ít khi thấy Kim Lân đăng đàn ở những Hội nghị, Hội thảo, hoặc ồn ào ở chỗ đông người. Hồi ông đảm nhiệm công tác làm việc tu dưỡng những nhà văn trẻ của Hội Nhà văn, nếu ai đó cần học hỏi điều gì, Kim Lân cứ thủ thỉ tâm tình, không sách vở, lý sự nhiều, chỉ nói những gì mình có, mình nghĩ, những kinh nghiệm tay nghề của riêng mình. Người viết thế hệ sau nhận được ở ông những bài học kinh nghiệm chân thành của một bậc thợ cả dễ gần, hiền lành, không giấu nghề. Ông khác hẳn với một vài người cầm bút khác, người thì suốt đời chẳng đọc ai, chẳng đọc gì nhưng thường khinh bạc coi ai cũng chẳng ra gì, người thì hợm hĩnh đòi “ thách đấu với Nguyễn Du ”, “ thách đấu với 50 nhà thơ Việt tân tiến ” … Kim Lân để lại ấn tượng trong tất cả chúng ta bằng cách khác, cái cách của một người lịch sự, thấm sâu văn hóa truyền thống làng quê, đồng cảm bài học kinh nghiệm làm người, cách của một kĩ năng độc lạ, độc lạ ngay trong sự khiêm nhường để tránh không làm tổn thương người khác. Nếu quy trình sống của mỗi người là sự tự họa bức chân dung của người đó trong ký ức của người đối lập, thì đó chính là bức chân dung ông tự vẽ trên trang giấy tâm hồn người bên cạnh. Chính vì thế, ông càng thêm lớn, càng thêm gần, càng thêm nhớ tiếc trong mỗi tất cả chúng ta .
Mọi Người Cũng Xem   Mệnh Kim là gì? Cách xác định ngũ hành bản mệnh theo năm tuổi?

Related Posts

About The Author

Add Comment